امتیاز: 
تعداد مشاهده: 8116 بار
دیابت نوع یک

دیابت نوع یک

 

شاید دوستی در مدرسه داشته باشی که وسط بازی یکهو یک چیزی از کیفش در می‌آورد و می‌خورد، یا کسی را بشناسی که قبل از غذا خوردن یک دارو را با سرنگ به خود تزریق می‌کند. اگر دوست یا همکلاسی داری که از این کارها می‌کند، تعجب نکن. اگر هم خودت از آن بچه‌هایی هستی که اینجوری است، باید بدانی که تنها نیستی. هزاران بچه در دنیا هر روز باید این کارها را انجام دهند، زیرا آنها یک‌جور بیماری دارند که اسمش دیابت نوع یک (بگو: دی+یا+بِت) است.
بیا با هم ببینیم که دکتر سینا در مورد دیابت نوع یک چه چیزهایی یادمان می‌دهد.

دیابت چیست؟

دیابت یک بیماری است که بر نحوه مصرف گلوکز (بگو: گِ+لُ+کُز) در بدن اثر می‌گذارد، گلوکز یک نوع قند است که منبع اصلی سوخت بدن را تشکیل می‌دهد. همان‌طور که ماشین اسباب‌بازی برای حرکت کردن به باتری احتیاج دارد، بدن تو هم برای فعالیت کردن به گلوکز نیاز دارد. الان برایت می‌گویم که این اتفاق چگونه می‌افتد:
مراحل آن به این ترتیب است:
1- تو غذا می‌خوری.
2- قند از طریق غذا وارد جریان خونت می‌شود.
3- لوزالمعده ات هورمونی به نام انسولین می‌سازد.
4- انسولین کمک می‌کند تا گلوکز به داخل سلولهای بدن برود.
5- بدن تو با کمک آن قند انرژی که به آن نیاز دارد را به دست می‌آورد.
لوزالمعده یک غده بلند و صاف در شکم است که در هضم مواد غذایی به بدن کمک می‌کند. این غده انسولین هم درست می‌کند. انسولین چیزی مانند یک کلید است که درب سلول‌های بدن را باز می‌کند و اجازه می‌دهد گلوکز وارد آن‌ها شود. اما اگر کسی دیابت داشته باشد، بدن او نمی‌تواند انسولین بسازد یا این که انسولین آن طور که باید و شاید در بدن او خوب کار نمی‌کند. گلوکز به صورت نرمال نمی‌تواند به داخل سلول‌ها برود و بنابراین سطح قند خون بیش از حد بالا می‌رود. به این ترتیب اگر آن شخص کارهای درمانی را انجام ندهد، مقدار زیاد قند در خون باعث بیماری او می‌شود.

دیابت نوع یک

دو نوع عمده دیابت، دیابت نوع یک و نوع دو است.
در دیابت نوع یک (که به نام دیابت وابسته به انسولین یا دیابت نوجوانی شناخته می‌شود)، لوزالمعده نمی‌تواند انسولین بسازد. بدن می‌تواند قند را از غذا دریافت کند، اما گلوکز به داخل سلولها، جایی که مورد نیاز است، نمی‌رسد. قند در خون باقی می‌ماند و باعث می‌شود سطح قند خون بسیار بالا رفته و مشکلاتی برای سلامتی انسان به وجود بیاورد.
برای رفع این مشکل، کسی که مبتلا به دیابت نوع یک است نیاز به تزریق منظم انسولین و یا استفاده از پمپ انسولین دارد.
ولی دیابت نوع دو با دیابت نوع یک فرق می‌کند. در دیابت نوع دو، لوزالمعده می‌تواند انسولین درست کند، اما انسولین آن طور که لازم است در بدن کار نمی‌کند و سطح قند خون خیلی بالا می‌رود.
هیچ کس به درستی نمی‌داند چه چیزی منجر به دیابت نوع یک می‌شود، اما دانشمندان فکر می‌کنند که بعضی از ژن‌ها عامل ایجاد آن هستند. ژن مانند دستورالعملی است که تعیین می‌کند بدن هر آدم چه شکلی باشد و چگونه کار کند. تمام ژن‌ها توسط والدین به کودکانشان منتقل می‌شود. اما معمولاً فقط گرفتن ژن برای ابتلا به دیابت کافی نیست. بعضی وقت‌ها چیز دیگری اتفاق می‌افتد - مثل گرفتن یک عفونت ویروسی – که باعث می‌شود فرد به دیابت نوع یک مبتلا شود. دیابت نوع یک قابل پیشگیری نیست. پزشکان حتی نمی‌توانند بگوید چه کسی این بیماری را می‌گیرد و چه کسی نمی‌گیرد. اما آنها مطمئن هستند که بیماری دیابت مسری نیست، یعنی مثل سرماخوردگی از یک نفر به دیگری سرایت نمی‌کند.

اگر کسی دیابت بگیرد چگونه متوجه می‌شود؟

وقتی یک نفر برای اولین بار مبتلا به دیابت می‌شود، معمولاً:
• بیش از حد دستشویی می‌رود، زیرا بدن سعی می‌کند برای خلاص شدن از قند خون اضافی آن را از طریق ادرار به خارج از بدن منتقل کند.
• زیاد تشنه می‌شود و آب می‌خورد تا جایگزین آب از دست رفته از طریق ادرار شود.
• زیاد غذا می‌خورد، چرا که بدن او انرژی لازم را از طریق قند خون به دست نیاورده و گرسنه است.
• وزن زیادی از دست می‌دهد، زیرا بدن او برای به دست آوردن انرژی مورد نیازش شروع به سوزاندن چربی‌ها و عضلات می‌کند.
• احساس خستگی زیادی می‌‌کند، به این دلیل که بدن نمی‌تواند از قند برای تولید انرژی استفاده کند.
درمان مناسب می‌تواند این علائم را متوقف کند. یک پزشک خیلی راحت می‌تواند خون کودک را آزمایش کند تا بفهمد که دیابت دارد یا نه. اگر پزشک تو حدس بزند که دیابت نوع یک داری، تو را به ملاقات یک دکتر مخصوص می‌فرستد که به او متخصص غدد اطفال می‌گویند. این دکتر مخصوص، به بچه‌هایی که دیابت یا مشکلات رشدی دارند، کمک می‌کند.

زندگی با دیابت نوع یک

بچه‌هایی که دیابت نوع یک دارند باید کمی ‌بیشتر از بچه‌های دیگر مواظب چیزهایی که می‌خورند و کارهایی که انجام می‌دهند، باشند. آنها باید کارهای زیر را انجام دهند:
• به طور مرتب قند خون خود را همان‌طور که دکتر یادشان می‌دهد کنترل کنند.
• تزریق منظم و به موقع انسولین را فراموش نکنند، همیشه یا لازم است کسی باشد که انسولین را به آنها تزریق کند و یا این که از پمپ انسولین استفاده کنند.
• از یک برنامه غذایی مخصوص و سالم که دکتر به آنها می‌دهد پیروی کنند تا قند خون آنها همیشه تحت کنترل باشد و بتوانند به‌طور طبیعی رشد کنند.
• به طور منظم ورزش کنند.
• آزمایشات و معاینات مرتب توسط دکتر و آدمهای دیگری که عضو گروه مراقبت از سلامتی او هستند، داشته باشد تا همیشه سلامت بماند و درمان‌های لازم برای بیماری دیابت را به موقع دریافت کند.
گاهی اوقات کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت مجبور به انجام کارهای خاصی مانند خوردن یک غذای سبک در اتوبوس مدرسه در طول یک سفر طولانی با همکلاسی‌هایشان هستند. همچنین آنها ممکن است مجبور باشند صبح‌ها کمی‌زودتر از بقیه از خواب بیدار شوند و انسولین خود را تزریق کنند و صبحانه هم بخورند تا سطح قند خون آنها تحت کنترل بماند.
اگر چه ممکن است کارهای زیادی لازم باشد و سخت به نظر برسد، اما خبر خوب این است که تجهیزات جدیدی در دسترس هستند که به بچه‌های دیابتی در مراقبت از خودشان کمک می‌کند. دانشمندان دارند روی کشف راه‌هایی برای بررسی آسان تر میزان قند خون و دریافت انسولین کار می‌کنند. آنها همچنین در تلاش برای پیدا کردن راه‌هایی برای رساندن انسولین به بدن بدون تزریق هستند و امیدوارند که یک روز درمان دیابت پیدا شود.
اگرچه بچه‌های مبتلا به دیابت مجبور به انجام بعضی کارهای خاص هستند، اما این موضوع آن‌ها را از انجام کارهایی که دوست دارند، باز نمی‌دارد. آنها هنوز هم می‌توانند بازی و ورزش کنند، با دوستان خود بیرون بروند و یا با خانواده خود به سفرهای لذت‌بخش بروند. بنابراین اگر یک دوست مبتلا به دیابت داری، بگذار بداند که تو او را درک می کنی. آن چه مهم است با هم بودن دوستان و انجام کارهای خوب و تفریحات لذت بخش است، نه داشتن یک غده لوزالمعده کامل!

یک توصیه مفید برای بچه‌هایی که دیابت دارند

با کمک پزشکت یک برنامه روزانه برای رژیم غذایی، ورزش و تزریق انسولین بنویس و به آن عمل کن. این برنامه به کودک دیابتی، والدین او و همه کسانی که مراقب سلامتیش هستند کمک می‌کند تا همه کارهای لازم برای سالم نگه داشتن کودک دیابتی را به موقع انجام دهند و مشکلات احتمالی را رفع کنند. این برنامه درمانی معلوم می‌کند چه وقت و چه مقدار انسولین باید تزریق شود، زیرا مقدار انسولین مورد نیاز در هر روز به مقدار و نوع غذایی که کودک خورده است، بستگی دارد.
به عنوان بخشی از برنامه درمانی، کودکان مبتلا به دیابت باید یک رژیم غذایی متعادل پر از غذاهای مقوی داشته باشند، مثل هر کس دیگری که می‌خواهد سالم بماند. اما زمانی که بچه‌های دیابتی غذاهای خاصی مانند نان و ماکارونی می‌خورند، سطح قند خونشان بالا می‌رود و لازم است که حتما دوز انسولین خود را تنظیم کنند.
با این‌که گهگاهی می‌توانی غذاهای آماده و یا شیرینی بخوری، اما نباید مقدارش خیلی زیاد باشد. حتی برای کسانی هم که دیابت ندارند، خوردن بیش از حد غذاهای آماده و شیرینی ضرر دارد. زیرا باعث چاق شدن انسان و ایجاد بیماری‌های مختلف مثل ناراحتی‌های قلبی می‌شود. اما بچه‌های دیابتی باید بیشتر از بقیه مواظب باشند و از این غذاها خیلی کمتر بخورند.
کنترل منظم سطح قند خون یکی دیگر از برنامه‌های درمانی کودکان دیابتی است. بچه‌هایی که دیابت نوع یک دارند، معمولا باید روزی 3 یا 4 بار قند خونشان را کنترل کنند. برای این کار از دستگاهی به نام "دستگاه اندازه گیری قند خون" استفاده می‌شود. برای اندازه‌گیری سطح قند خون با این دستگاه، ابتدا با یک سوزن کوچک، نمونه خیلی کوچکی از خون کودک گرفته می‌شود. این کار درد خیلی کمی ‌دارد و جای سوزن هم خیلی زود خوب می‌شود.
ورزش کردن هم یکی از برنامه‌های درمانی است. بچه‌های دیابتی هم مثل بقیه بچه‌ها باید بازی و ورزش کنند. اما بهتر است که برنامه ورزشی خود را از دکترشان بگیرند، چون بازی و ورزش ممکن است میزان قند خون را تغییر دهد. اگر تو یک کودک دیابتی هستی، پزشکت توصیه‌هایی به تو خواهد کرد که قبل از ورزش، موقع ورزش و بعد از آن چه کارهایی باید انجام بدهی، پس حتما به آنها عمل کن. همچنین پزشک به تو یاد می‌دهد که اگر موقع ورزش و بازی احساس ناراحتی کردی چه کار کنی تا حالت بهتر شود. اما دکتر سینا به تو قول می‌دهد که اگر رژیم غذایی خودت را خوب رعایت کنی، انسولین را به موقع تزریق کنی و مقدار قند خونت را هم مرتب کنترل کنی می‌توانی به راحتی ورزش و بازی کنی و کاملاً هم احساس خوبی داشته باشی.
------------------------------------------------------------
مترجم علمی و داستان‌ پرداز: مستانه زاده رفیع

نظر کاربران

  • از فرم زیر برای ثبت دیدگاه خود استفاده بفرمایید.
  • مسئولیت محتوای دیدگاه کاربران بر عهده ی خود آنان می باشد.

نظر خود را در مورد این مطلب از طریق فرم زیر بنویسید